Effectieve kleuren: hoe kleuren van invloed zijn op gebruikers

Door Katherine Nolan

Adverteerders hebben snel ingehaakt op psychologisch onderzoek naar de effecten van kleur op onze emoties en waarnemingen. In de advertenties die we onder ogen krijgen, wordt deze kennis gebruikt om gevoelens of herinneringen los te maken waardoor we de aangeprezen artikelen willen bezitten. Echter niet alleen in advertenties worden kleuren gekozen die een onderbewust effect op de toeschouwer hebben.


Van toepassing op
Microsoft Office FrontPage® 2003
Microsoft FrontPage® 2002

Onderzoek heeft bijvoorbeeld ertoe geleid dat veel werkgevers een groen kleurenschema op de werkvloer gebruiken, omdat werknemers minder door ziekte afwezig blijken te zijn. Aan de universiteit van Iowa had Hayden Fry, de coach van de Amerikaanse honkbalclub Hawkeye, de kleedkamer voor de bezoekende teams roze laten verven. Uit onderzoek bleek namelijk dat een roze omgeving de agressie verlaagt!

Of wij - of zij - dit nu beseffen of niet, bezoekers aan onze website vormen ook een oordeel over het karakter, de kwaliteit, de betrouwbaarheid en de waarden van onze producten op basis van de gebruikte kleuren.

De betekenis van kleuren

Er zijn geen 'goede' of 'slechte' kleuren. Alle kleuren hebben positieve en negatieve effecten afhankelijk van de context en lokken een reactie uit die verband houdt met de ervaring van de toeschouwers. In onderstaande tabel wordt beschreven hoe Westerse culturen meestal reageren op kleuren.

Kleuren en hun algemene gevoelswaarde in Westerse culturen

Kleur Positief Negatief
Wit Rein, onschuldig, puur Koud, leeg, steriel
Rood Sterk, dapper, gepassioneerd Gevaarlijk, agressief, dominant
Geel Blij, vriendelijk, optimistisch Laf, vervelend, brutaal
Bruin Warm, aards, rijp Vuil, verdrietig, goedkoop
Groen Natuurlijk, rustig, ontspannen Jaloers, onervaren, hebzuchtig
Blauw Sterk, betrouwbaar, gezaghebbend Koud, deprimerend, mistroostig

De grenzen hiervan liggen echter geenszins vast. Omdat kleuren zoveel variaties kennen, is het onmogelijk om absolute uitspraken over hun betekenis te doen. Als we enkele belangrijke concepten over kleur begrijpen, zien we in hoe effectief kleuren kunnen zijn door deze te variëren en combineren. Laten we dit eens nader bekijken.

Tint, intensiteit en helderheid

De tint bepaalt de basiskleur (of de kleur bijvoorbeeld groen, rood, blauw of oranje is).

De tint bepaalt de basiskleur

Figuur 1: de tint bepaalt de basiskleur.

De tint is van grote invloed op de manier waarop de kleur wordt waargenomen. Een kleur in het midden van het rode gedeelte van het spectrum wordt waargenomen als meer bedreigend of misschien meer gepassioneerd, als een kleur die naar oranje neigt; rood met een rozeachtige tint is echter een rustigere tint.

De intensiteit heeft betrekking op de hoeveelheid grijs in een kleur en bepaalt hoe intens de kleur is.

De intensiteit heeft betrekking op de hoeveelheid grijs in een kleur

Figuur 2: de intensiteit heeft betrekking op de hoeveelheid grijs in een kleur

Als algemene regel geven vrouwen eerder de voorkeur aan minder intense kleuren, terwijl de mannen meer naar intense kleuren neigen.

De helderheid heeft betrekking op de witheid of intensiteit van een kleur; de helderheid voor elke kleur ligt ergens tussen wit en zwart.

De helderheid heeft betrekking op de witheid of sterkte van een kleur

Figuur 3: de helderheid heeft betrekking op de witheid of sterkte een kleur

Als u dezelfde kleur in verschillende helderheidsgradaties gebruikt voor een website, verkrijgt u een harmonieus kleurenschema. In het algemeen doen kleuren met meer helderheid lichter aan, terwijl kleuren in het donkere gedeelte van het scala 'serieuzer' overkomen.

Met Microsoft FrontPage® 2002, het programma voor het maken en beheren van websites, kunt u al deze kleureigenschappen onafhankelijk van elkaar aanpassen om beter het psychologische effect van uw website te beheersen.

  • Klik in het dialoogvenster Meer kleuren van FrontPage 2002 op de knop Aangepast om de waarden voor Tint, Intensiteit en Helderheid van de gekozen kleur weer te geven.
  • Als u de waarde van elke eigenschap afzonderlijk aanpast via de schuifregelaars of de numerieke waarden, kunt u de effecten van een kleur direct bekijken.

Effectieve kleurenschema's maken

Als u geen creatieve achtergrond hebt, vindt u het misschien moeilijk om kleuren te combineren tot suggestieve of betekenisvolle kleurenschema's. Een handige tip is om websites te bezoeken waar de werken van kunstenaars worden getoond, omdat ze vaak bijzonder geraffineerd gebruik maken van kleuren om een stemming te creëren. U kunt veel leren van de manier waarop kunstenaars kleuren gebruiken. Als u hun websites bekijkt en denkt aan de boodschap die hun kleuren uitdragen, krijgt u ook oog voor kleur en leert u om effectieve combinaties te kiezen.

Nadat u enkele basiskleuren hebt gekozen, is het eenvoudiger om harmonieuze kleurenschema's te maken dankzij de manier waarop kleuren zijn gerangschikt in het kleurenpalet van FrontPage 2002. Door een kleurenlijn diagonaal of horizontaal te volgen kunt u een palet samenstellen met kleuren die goed bij elkaar passen en waaruit u kunt kiezen.

Kleurencombinaties zoals deze worden weergegeven in het kleurenpalet van FrontPage

Figuur 4: kleurencombinaties zoals deze worden weergegeven in het kleurenpalet van FrontPage

Bekijk eens onderstaande lay-out van een eenvoudige website, die drie verschillende kleurencombinaties bevat, en beantwoord de vragen om te bepalen hoe u op elke combinatie reageert. In dit geval kunt u vanzelfsprekend alleen op de kleuren afgaan, dus let goed op uw eerste indruk!

De eerste indruk is vaak gebaseerd op het kleurenschema

De eerste indruk is vaak gebaseerd op het kleurenschema

De eerste indruk is vaak gebaseerd op het kleurenschema

Figuur 5, 6 en 7: de eerste indruk is vaak gebaseerd op het kleurenschema.

  • Op welke website worden de duurste/goedkoopste artikelen verkocht?
  • In welke website hebt u het meest/minst vertrouwen om artikelen te kopen?
  • Stel dat u op zoek bent naar financiële informatie. Welke website zou u het meest/minst waarschijnlijk kiezen?
  • De vrouw vertelt u een 'geheim'. Waarover denkt u dat het gaat bij iedere combinatie?

Het is heel goed mogelijk dat mensen deze vragen heel verschillend antwoorden. De reactie op kleur is cultureel bepaald en wordt beïnvloed door onze ervaring met kleur in het dagelijks leven. Geel heeft voor de meesten van ons een vrolijke boventoon, maar kan door een medisch publiek worden geassocieerd met geelzucht!

Mensen in een warm klimaat geven steevast de voorkeur aan heldere, felle kleuren; in koudere delen van de wereld neigen mensen eerder naar koelere, fletsere kleuren. Dit kan per situatie verschillen. Als iemand bijvoorbeeld aan vakantie denkt, wordt hij waarschijnlijk aangetrokken door warmere kleuren dan wanneer hij meubels voor zijn huis kiest.

Sommige effecten van kleuren zijn echter universeel, of in ieder geval wijdverbreid. Laten we nogmaals kijken naar bovenstaande voorbeelden en nagaan hoe een eenvoudige kleurwijziging het imago van een website kan veranderen.

Een website aantrekkelijker maken voor een breder publiek

Sommige kleurencombinaties vallen in de smaak bij vrijwel alleen één marktsegment. Zo wordt het palet met een lage intensiteit in ons eerste voorbeeld meestal ervaren als vrouwelijk. Het is dus geschikt om schoonheidsproducten te verkopen, maar mogelijk minder geschikt voor herenkleding. Als u een versie met soortgelijke, maar intensere kleuren gebruikt, verkrijgt u een palet dat een veel breder publiek aanspreekt.

Met een hogere intensiteit ziet een palet er soms aantrekkelijker uit

Figuur 8: met een hogere intensiteit ziet een palet er soms aantrekkelijker uit

Een afbeelding van goede kwaliteit projecteren

De combinatie van felle, zeer intense bruin-, oranje- en geeltinten in het tweede voorbeeld benadrukken de negatieve aspecten van elke tint: goedkoop, brutaal, opdringerig. Als u minder intense kleuren gebruikt, slaat de balans om naar een warmere, vriendelijke uitstraling met ook een kwalitatief hoogstaand imago.

Een lagere intensiteit geeft soms een warm effect

Een lagere intensiteit geeft soms een warm effect

Figuur 9: een lagere intensiteit geeft soms een warm effect

Een website een vriendelijker en een opener karakter geven

Het is bekend dat een combinatie van blauwe tinten een zakelijke, betrouwbare uitstraling geven. Het is dus geen toeval dat blauw in verschillende tinten vaak wordt gebruikt op websites van grote bedrijven. Blauw alleen, zelfs in verschillende tinten, kan koud, conservatief en afstandelijk overkomen. Als u rood of geel toevoegt, krijgt het kleurenschema warmte en dynamiek.

In combinatie met rood en geel krijgt blauw een warmer karakter

In combinatie met rood en geel krijgt blauw een warmer karakter

Figuur 10: in combinatie met rood en geel krijgt blauw een warmer karakter

Praktische aspecten van kleuren op het web

Soms is het een schok wanneer u uw website voor het eerst bekijkt op een andere computer. Er bestaan zoveel verschillende instellingen voor platforms, browsers, schermtypen, formaten, resoluties, beschikbare kleuren en gebruikersvoorkeuren dat uw website er voor ongeveer elke bezoeker weer anders uitziet. Dit is echter geen probleem. De problemen doen zich pas voor als de website voor sommige gebruikersgroepen niet meer werkt omdat deze er totaal anders uitziet.

Webveilige kleuren

We krijgen vaak te horen dat het veiliger is om websites te maken met alleen de 256 kleuren in het webveilige kleurenpalet. Dit was misschien waar toen de meeste gebruikers alleen deze kleuren konden weergeven, maar volgens recente statistieken van W3Schools is tegenwoordig nog maar ongeveer 3% van de gebruikers dusdanig beperkt. Eerlijk gezegd zal internet er voor hen behoorlijk saai uitzien! Ik vind niet dat u zich moet beperken tot dat palet, maar voordat u uw website publiceert, kunt u wel de beeldinstellingen van uw systeem wijzigen om de website op verschillende kleurdiepten te bekijken. Zodoende kunt u controleren of de resultaten bruikbaar blijven.

Slechte waarneming van kleuren

Ongeveer 8% van de mannen en een kleiner percentage van de vrouwen lijden aan een of andere vorm van kleurenblindheid (meestal moeite om rood en groen te onderscheiden) en met bepaalde kleurencombinaties kan een website vrijwel onbruikbaar worden voor mensen die kleuren niet goed waarnemen.

Als u het kleurenpalet van FrontPage waarneemt als iemand met deuteranopia, de meest voorkomende vorm van kleurenblindheid, ziet u hoe dit van invloed is op de waarneming van kleuren. U kunt zien dat het voor sommige mensen een probleem vormt als u alleen maar kleuren uit het rood-groene gedeelte van het palet kiest.

Het kleurenpalet zoals dit wordt waargenomen door mensen met deuteranopia

Figuur 11: het kleurenpalet zoals dit wordt waargenomen door mensen met deuteranopia, een veelvoorkomende vorm van kleurenblindheid.

Als u wilt weten hoe uw website wordt gezien door de ogen van een gebruiker die slecht kleuren waarneemt of kleurenblind is, kunt u Vischeck bezoeken. Op deze website wordt kleurenblindheid gesimuleerd voor webontwikkelaars.

Conclusie

Kijk kritisch naar uw website. Welke boodschap geven de kleuren? Met een goed gekozen kleurenschema kunt u betrouwbaarheid uitstralen, zodat gebruikers van uw website met een gerust hart artikelen bij u kopen of met u samenwerken. Met een slecht gekozen kleurencombinatie lopen ze mogelijk direct over naar de concurrentie. Misschien is het tijd om nog eens na te denken over de kleuren die u op uw website hebt gebruikt.


Abonneer u op onze nieuwsbrief als u deze column leuk vindt en meer wilt weten over de leuke, nuttige Office-aanbiedingen.

 
 
Van toepassing op:
FrontPage 2003